Database ververst

Sinds juli 2009 was mijn persoonlijke genealogische database op internet niet meer ververst. Uiteraard zijn sinds die tijd vele gegevens aangevuld of gecorrigeerd en zijn nogal wat familienamen erbij gekomen. Vandaar de update, die sinds gisteren is te bekijken. Aanvullingen betreffen bijvoorbeeld mijn Leidse kwartieren uit de 17e eeuw met namen als Geneijn/Jeneijn/Jenain en van der Burch (later Verburg). Belangrijke veranderingen ook bij Dullaert, (Scholl) Engberts, van de Kamer, van der Maade, Phillipson, Snel (Amsterdam), Stilma, Viëtor, van der Vliet (Amsterdam) en Venker. 

Op de laatste naam wil ik wat verder in gaan. De familie Venker (oorspronkelijk Fencker) treedt voor het eerst op in Alkmaar zo rond de tweede helft van de 17e eeuw. Het zijn wat je noemt 'cleyne luyden' en mijn betovergrootmoeder Antje Venker (1815-1888) kwam zelfs in een van de kolonies van de Maatschappij van Weldadigheid terecht. 

Gezicht op het Steenschuur voor de kruitramp van 12 januari 1807.

 

De door mij nu verder onderzochte nieuwe tak aan de Venker stamboom is van een ander kaliber. Het zijn de nakomelingen van Andries Venker (geb. Alkmaar 1770, overl. Leiden 1846), die zich kennelijk heeft kunnen ontworstelen aan het milieu van zijn familie, vermoedelijk vanwege zijn grote intelligentie. Hij werd een onderwijsvernieuwer in Leiden en op zijn Departementsschool der Maatschappij tot nut van het Algemeen zaten ook leerlingen uit de hogere sociale klassen. Uiteraard kregen zijn eigen kinderen ook een goede opleiding. Zijn zoon Pieter (1808-1892) volgde zijn vader aanvankelijk op als hoofdonderwijzer, maar werd later winkelier en boekhouder. Zijn tak bracht o.a. landmeters, predikanten, ingenieurs, bouwkundigen, apothekers en artsen voort. Zo zie je maar weer eens, hoe belangrijk de sociale status van een van je voorouders voor je eigen plaats in de maatschappij kan zijn.

Bron van de afbeelding: Beeldbank regionaal archief Leiden. In het grote gebouw links zou de school gevestigd moeten zijn geweest (Hoek Rapenburg/Steenschuur).

Robin Johanna Eveline

Portret van Robin Johanna Eveline Hesselink, ca. 36 uur 'oud'.

19 februari was het groot feest: Onze kleindochter is geboren om 05:06 uur in Utrecht en zij kreeg van de ouders de naam Robin Johanna Eveline. Gelukkig maken de baby, haar ouders en wederzijdse grootouders het goed!

Maar op de namen wil ik graag even dieper ingaan. Robin vonden ze gewoon een mooie naam en in het Nederlands en Engels is het een m/v naam. In de meeste andere landen schijnt het uitsluitend een jongensnaam te zijn. Het Meertens Instituut gaf hier uitsluitsel over. Eveline is een vernoeming naar de beste vriendin van de moeder, die de ouders ooit bij elkaar heeft gebracht. Dit doet mij een beetje denken aan de naamgeving in bv. de 18e eeuw, toen het ook al heel gebruikelijk was om kinderen te vernoemen en dan vooral naar familie (ouders, grootouders, tantes, etc.). Met name in Amsterdam heb ik vaak vastgesteld, dat het kind werd vernoemd naar een van de doopgetuigen, in de regel een vriend of vriendin. Dat lijkt toch op dit geval van Eveline.

Maar waarom Johanna? Daar konden de ouders eigenlijk niet omheen, omdat alle vier de overgrootmoeders van de baby Johanna heetten! En dat is toch niet alledaags. Daarom noem ik ze maar eens:
Johanna van der Vliet, geb. Scheveningen 20-9-1908, overl. Gletsch 20-6-1965.
Johanna Petronella van der Maade, geb. Rijen 10-11-1914, overl. Zaanstad 9-11-1995.
Johanna Maria Albertina Sanders, geb. Leiden 23-09-1904, overl. Eindhoven 16-2-1996.
Johanna Catharina Heijndijk, geb. Almelo 25-4-1928.

De populariteit van de naam Johanna is lang niet meer zo groot als vroeger het geval was. Nog maar 50 jaar geleden ontvingen veel kinderen deze naam en dat gold ook voor de eeuwen daarvoor. Sinds de 9e eeuw werd deze vrouwelijke vorm van de naam Johannes in Frankrijk gebruikt. Bij Johannes wordt vooral gedacht aan Johannes de Doper. Om die reden was het bijvoorbeeld in Duitsland lange tijd gebruik om jongetjes de doopnaam Johann(es) te geven, die vooraf ging aan een tweede naam, bv. Andreas of Matthias. Later gingen ze dan door het leven als Andreas/Andries/Dries, resp. Matthias/Matthijs/Thijs. De doopnaam Johannes werd dus zelden of niet gebruikt. Vreemd genoeg ben ik dit fenomeen bij meisjes veel minder vaak tegengekomen.

Robin zal het goed hebben, vooral ook wanneer wij als grootouders mogen oppassen. Wanneer je verwennerij tenminste goed noemt...

Mooie Keetje

'Jij kent Keetje niet!' viel de ander zijn vriend in de rede. 'Bij alle goden! Jij kent Keetje niet. Keetje! Keetje heeft het fijnste, het netstbesnedene bekje van alle Noordbrabantse meisjes, die ik ken. Keetje heeft het rankste figuurtje, de liefste voetjes, de kleinste handjes en kuiltjes op elke vinger. En dan dat blanke gezichtje, die grote blauwe ogen, die zo doordringend kijken kunnen. O, die hupse Keetje, die zó lief praat en zó lief lacht…'

Hildebrand, Camera Obscura, hoofdstuk "Het Noord-Brabantse meisje". Keetje moet een jaar of 25 zijn geweest, toen zij een onuitwisbare indruk op de 7 jaar jongere theologiestudent Nicolaas Beets (alias Hildebrand) maakte. Ongeveer twee jaar eerder had zij de herberg van haar ouders gekocht, haar vader's gezondheid liet te wensen over, haar moeder bleef wel in het bedrijf werkzaam.

Als je Hildebrand zo leest, was het de moeite waard geweest in die tijd geleefd te hebben. Dat vinden kennelijk alle Oosterhouters ook. In Oosterhout is Mooie Keetje nog steeds een icoon, het uithangbord van de stad. Sinds 30 jaar staat er zelfs een standbeeld van haar. Dat vonden ook de koningen Willem II en III, die een hartelijke relatie (en misschien wel meer dan dat) met haar hadden. Heel veel meer over Mooie Keetje is te lezen op o.a. de site van de Heemkundekring De Heerlijkheid Oosterhout. Schitterende lectuur. Keetje heeft zelfs een eigen website.

De eigenlijke naam van Mooie Keetje was dus Anna Cornelia van der Maade. Laat zij nou een jongere broer hebben gehad, de in 1813 geboren Adriaan! Voor mij is hij eigenlijk nog belangrijker dan zijn zuster, want hij zou de overgrootvader worden van mijn schoonmoeder Johanna Petronella van der Maade (1914-1995). Daarmee is hij ook een voorouder van mijn kinderen. Schoonmama was een echte Brabantse (die zou trouwen met een echte Fries...). Ik vraag mij af, of zij bepaalde trekken had van Mooie Keetje, die verre oudtante. Keetje werd kennelijk vooral ook geroemd vanwege haar prachtige, grote blauwe ogen. Hoewel mijn schoonmoeder op anderen vooral indruk moet hebben gemaakt vanwege een ander lichaamsdeel ("Jo met de mooie benen"), had ook zij, naast zwarte lokken, blauwe ogen, die je diep konden aankijken. En mijn eigen jongste dochter's grootste kapitaal zijn haar grote blauwe kijkers, waarmee zij de wereld verovert, dan wel betovert. Zijn grote blauwe ogen dan toch erfelijk?