Gesepareerde man van

In de loop van meer dan 20 jaar heb ik honderden, zo niet duizenden Amsterdamse ondertrouwakten bekeken. Deze week kwam ik er eentje tegen, die ik nogal bijzonder vond (klik op het plaatje voor een vergrote afbeelding). Het is voor mij de eerste keer, dat er sprake is van een echtscheiding in de tijd vóór 1811, de invoering van de burgerlijke stand. In dit geval gaat het om een 'gesepareerde' (=gescheiden) man, die op 8 april 1725 hertrouwt met een weduwe. De tekst van de akte luidt als volgt:

"Compareerden als vooren Jan Scherm van Lijden gesepareerde man van Grietje Jans in de Blomstraat & Lijsbet Snel van Prauvelts weduwe Jacobus Snel in de Lojersdwarstraat". In de marge staat geschreven: "hij gesepareerde. Schepenen staan toe bij vonnisse in dato 15 Sep 1724 dat de bruidegom wederom een ander mag trouwen". En verder: "Sij weeskamer voldaan den 22 maart 1725". De kruisjes geven aan, dat beiden niet konden schrijven, zelfs niet hun naam. Boven de tekst staat: "Mans doot goet ingebragt". Oftewel, zij had bewezen dat haar eerste echtgenoot was overleden.

Het stadsbestuur had dus toestemming gegeven voor een tweede huwelijk van Jan Scherm. Wellicht is de reden te vinden in het archief van de schepenen. In veel gevallen was er sprake van 'kwaadwillende verlating' door een van de echtelieden (wat betekende dat die vertrok zonder de bedoeling nog ooit terug te keren). De achtergebleven partner mocht dan wel weer trouwen.

Maar de akte interesseerde mij ook en vooral vanwege Lijsbet Snel. Zij is namelijk een directe voorouder van mij en ik heb 20 jaar gezocht naar haar afkomst. Die speurtocht is helaas nog niet voorbij, maar de plaats van herkomst (meestal van geboorte) genoemd in de akte biedt misschien wel weer een aanknopingspunt. Zij moet in een onbekende plaats rond 1699 zijn getrouwd met de Amsterdammer Jacob Snel. Uit dit huwelijk werden tussen 1700 en 1720 maar liefst 14 kinderen geboren. Zij had dus inderdaad het een en ander te regelen met de weeskamer, want Jacob was dus al overleden (waar? wanneer?). Opvallend is, dat zij steeds wordt aangeduid met de familienaam Snel, waardoor ik lang heb gedacht, dat zij verwant was met haar man. Dat hoeft echter helemaal niet zo te zijn, want het is mij opgevallen, dat juist aan het einde van de 17e eeuw veel vrouwen zich lieten noemen bij de achternaam van hun man. Ook kan de naamsgelijkheid gewoon op toeval berusten. Maar één keer komt zij voor als 'Elisabeth Tobias', waarbij Tobias de voornaam van haar vader voorstelt. Ik zoek dus naar een Elisabeth of Lysbet uit Prauvelts met een vader, die Tobias heet en misschien met de achternaam Snel (of Schnell of iets dergelijks). Nou kan ik mij bij de plaatsnaam Prauvelts niet veel voorstellen. Het meest komt nog Braunfels in Hessen in aanmerking. Iedere suggestie van uw kant is van harte welkom!

Vastlopers

Soms zoek ik al jaren zonder enig succes naar gegevens over een bepaalde persoon. Echte vastlopers dus. Kunt u de motor weer vlot trekken? Kijkt u eventueel nog even in de database voor de verdere relaties:

PHILLIPSON x LATTEN: Nicolaas Hendrik Phillipson (geb. ca. 1700) en zijn vrouw Sara Latten of Latting. Vanaf ca. 1725 woonden zij in Naarden, waar zij in 1732 overleed. Wie heeft gegevens van voor 1725?
BOEKHORST x TIJSENS: Wie waren de ouders van Hendrik Boekhorst en van zijn vrouw Johanna Tijsens? Zij (onder-)trouwden in 1695 in Zutphen en Deventer.
"ZIJP IN HET HESSEN": Jurriaan ('Iwan') Jorda(a)n moet ca. 1755 in 'Zijp in het Hessen' zijn geboren. Welke plaats wordt daarmee bedoeld? Vermoedelijk omgeving Kassel.
AENSORGH: Begin 17e eeuw woonden mensen met de naam Aensorgh/Aensorgen in Dordrecht en Brielle. Ongetwijfeld aan elkaar verwant, maar waar zit de 'missing link'?
VAN BAALEN: Marietje van Baalen tr. Alkmaar 8-1-1764 Willem Venker. Eventueel is zij een dochter van Marcus van Baalen en Amerante Jacoba Pieters. Wie kan dit bevestigen? En waar kwamen deze dan vandaan? Afgaand op de namen van haar kinderen zou haar vader ook een Johannes kunnen zijn.
VAN IRTE: De Amsterdamse wijnkoper Lambert van Irte/Jerten zou rond 1687 in Zwolle geboren moeten zijn, maar een doopinschrijving is daar niet te ontdekken. Zelfs de familienaam komt in deze tijd niet voor (wel enkele eeuwen eerder, zelfs met dezelfde voornaam!). Wie kent zijn ouders?
VAN KESTEREN x VAN STADEN: Nadere gegevens over het echtpaar Cornelis Woutersen van Kesteren en Anna Maria van Staden zijn niet te vinden. Zij zijn rond 1690 getrouwd, mogelijk te Veenendaal. Op 6-3-1692 lieten zij daar dochter Marretien dopen, zoon Jan zou in Amersfoort geboren moeten zijn. Mogelijk Luthers. In de Gelderse plaats Kesteren geen passende Cornelis Woutersen gevonden.
VAN DER MAEDE: Adriaen van der Maede/Maade/Made ging op 30-1-1768 te Oosterhout (NB) in ondertrouw met Cornelia Damen. Hij zou afkomstig zijn van Terheijden, maar ik kan hem daar niet ontdekken in de archieven. Wie helpt?
DE VRIJ:Wie zijn de ouders van Neeltje Daniels de Vrij, die rond 1732 trouwde met Andries Willems Venker, vermoedelijk te Alkmaar? De wijnkoper Daniel de Vrij (begr. Alkmaar 29-9-1752) en Maartje Cornelis Speelder zijn het in ieder geval niet! Het kan heel goed zijn, dat Daniel is gedoopt te Amsterdam op 7-12-1689 als zoon van Daniel de Vrij en Neeltje Teunis. De namen van de kinderen van Neeltje Daniels sluiten hier naadloos bij aan!